Mostrando las entradas para la consulta casado nieto ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta casado nieto ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas

lunes, julio 23, 2007

Casado Nieto, "...xuventude de novicio de Montederramo no XV..."



Buscando entre os libros que teño na casa do Castro o azar fixo que “Vendima” de Manolo Casado Nieto caira de novo nas miñas mans. “Vendima” foi un dos primeiros libros de poesía que Olegario Sotelo Blanco levou ó prelo alá polo 1982. É unha escolma de poemas xa publicados e outros inéditos.

Xosé Filgueira Valverde escribiu para a ocasión un fermoso e interesante limiar no que se perfila un retrato cas andainas deste caldelao.

Quero lembrar tamén que sendo Conselleiro de Cultura, Filgueira Valverde, Casado traballou arreo pola creación da actual biblioteca do Castelo. Non estaría demáis algunha lebranza, nun rinconciño, desta fiestra aberta por Casado e Filgueira.

“ Cando chega o outono, ise caldelao que leva no cerne Manuel Casado Nieto sinte máis punxente a señarda do Castro. Antre os seus libros, na Fiscalía, camiñando de vagar polas Ramblas ou polas vellas rúas do Barrio Gótico, ten un desacougo que non se atura. É que aló están xa na sazón das vendimas. Quén lle dera andar nelas arastora: baixar correndo dende o Cima da Vila, atrochar o Prado, a saudar xente, porque todos lle teñen lei como lla tiveron aos seus pais. E coller o camiño cara Torbeo, ou cara Lumeares, onde os acios aviñados van caíndo no queipos, antre risadas e cantigas…
-Vellos anotos que lañan xa na foxa da acordanza-.

Tempo vendimieiro, -outono farto e dourado- Tamén chega a il, o escritor, nunha lucidía, vizosa naturalidade. E pode botar unha ollada á colleita, garelo da súa fartura. Mirándose nela, remese nas lembranzas dos primeiros anos, na casa paterna de Caldelas e na –matria- de Verín, e de aquela primeira door inesquecibre:-vou de negro porque morreu o meu pai-. Tiña cinco aniños. E logo, do internado no Colexio de Celanova, solene, aterecido, resoante, gaiola dourada:-un témero mosteiro, a miña escola-. Para rematar os estudos de Bachiller Universitario (daquela chamábase así), o Instituto de Pontevedra, no 1926. E remataríaos ben: tíduo con nota de sobresaínte e Premio Extraordinario. Alí estaban de mestres Lousada Diéguez, Castelao, Sobrino…, xentes sabedoras na cencia da galeguidade que soñaban e traballaban por un porvir mellor para a Terra. Viríalle tamén ao recordo aquela incerteza de ter que escoller camiño para a vida aos quince anos. Elexiu Cencias, e perdéu o tempo en Compostela i en Madrid, refugando da –análitica- e despicándose nas redaccións, nas tertulias, no Ateneu. Madia leva cando refire que, deixando o camiño errado, abondáronlle dous cursos para facer a carreira de Dereito, e menos de outros dous para ingresar na Carreira Fiscal, co primeiro destino en Ourense, ao pé dos homes do –Nós-: Risco, Otero Pedrayo, Cuevillas. Logo viría á Pontevedra da posguerra, ca xentiña do Museo, de –Sonata-, de –Litoral-, da tertulia do –Birinbao-: Iglesias Alvariño, Bouza, Portela, Peña, Viñas, Torres, Landín…

Dende neno, a escribir: lírica, refendas, teatro, crítica, dereito, artigos, moitas traballosas e belidas versións, antre elas a da Biblia ao galego. Fixo periodismo moi cedo, dirixiu xornaes de loita e revistas. De tan fartas anadas Casado Nieto –ún dos nosos poetas maiores-, autoridade da fala –vai escoller agora os froitos do viñal benquerido: o da poesía. A xeira leva por nome “Vendima”. Tiña ben onde escolmar, denque aquil primeirizo, cuase infantil, libriño de versos, “Retazos”, que lle prologara Herminia Fariña, no 1927. No 1930, saía “Amor i eleuciós”. Cinco anos despóis tiña pra o prelo “Sol e lúa, versos do día e da noite”. “Orto” saíu xa en Barcelona, no 1942. En adiante virían: “Orballo ispido” (1955), “O ronsel do meu silencio” (1956), “Canta de lonxe o corazón do tempo” (1969)…, e aínda ten no peto “Falo cos meus”.

Neste medio século foi camiñando cas mudanzas da poesía, leal sempre ao seu esprito. No escomenzo, como todos nós, Rosalía, Curros, Valle-Inclán, Pondal. Pouco despóis o descobrimento de García Lorca, e o de Amado Carballo, cando poucos sabían entelo. Rendíu tributo ao hilozoísmo, achegouse, por un tempo, aos ultraístas, adeprendeu ben os recursos do neopopulismoe do anovamento das formas trovadorescas, levado ao cume polo –compadre seu- Alvaro Cunqueiro. Na década dos cincuenta, acena unha volta ao parnaso renacentista cos escorreitos sonetos da “Parábola do fume eterno” e cos “Tempos” de “Nas trebas da miña voz”. A fala poética vaise ceibando das ataxentas da rima e das unidades métricas. Mesmo sinte, sen ceder a íl, o anceio de fuxir da gramática e de percurar unha melodía sen verbas: “ Se eu soubera falar como iles falan!/Pro nós sóio sabemos /poñer suxeito, verbo, complemento…/ Qué pouquichiña cousa / para afondar no misterio!”. A carón dos temas da natureza e da vida, do alén e do infindo foron xurdindo os da diáspora, o pranto polos que so foron: “ Cánta mourenza, cánta, morte negra!”. “Fala cos seus” ha ser a testemuña do galego esencial, entendedor de canto foi o seu entorno e deliñóu o seu vivir: “ Douche as gracias, ouh Deus, po facéresme galego!”.

Cando me puxen a debullar estas verbas, non facía mentes de me entrar polas portas da obra de Casado Nieto a escudriñar nos recantos das ideas e das formas. Quixera somentes decirvos cómo foi xurdindo e medrando níl a fala poética e de qué feito atoparedes sempre nela o home bó e xeneroso, afinal todo amor-, que non finxe os sentires e que loita arreo co anxo da fala para que poida chegar deica nós o eco das súas emocións. Un home que prefire camiñar polos outos e que refuga os neboentos lameiros do fondo do val: o Castro está nun outeiro. É un home de camiño, e de camiño na montaña, sempre a albiscar abertas largacías. Decíalle don Ramón: -e cas súas verbas remato- “vostede alenta sempre nunha xuventude de novicio de Montederramo no XV, mozo máis profeso na serra que na régoa”. Non pode facerse mellor semblanza en menos verbas. Nelas está canto hai en Casado Nieto de perenne mecedade, de contino adestramento, de lealtade á religación, de libertade de esprito, polo natural, frente ao canon e o preceptismo…e hastra un topónimo que cifra a conxunción de cume e do ramo, o –ramo frorido- das cantigas, onde Deus deixa sempre un doce froito
para os poetas.

viernes, junio 09, 2006

Manuel Casado Nieto e Eva Mª Carmona



Na última edición da revista do centro galego de Barcelona saen publicadas estas interesantes fotos dos caldelaos Manuel Casado Nieto e Eva Martínez Carmona. Cando Casado era presidente do centro galego invitou a dar conferencias a moitas figuras da cultura galega daquel momento. Na foto vemolo con Alvaro Cunqueiro, padriño da súa filla Eva. Na outra foto aparece a súa dona Eva Martinez Casado nunha homeaxe polo premio de novela Elisenda de Montcada que acadaba de recibir.

martes, diciembre 25, 2007

Homeaxe a tres xuristas caldelaos


Non entendo moi ben a razón da homeaxe conxunta a tres xuristas caldelaos, ainda menos porqué a uns lles toca adiante e a outros atrás. Non dubido dos seus méritos, que os teñen. Os tres foron homes importantes dentro do eido da xustiza, e con logros salientabeis no eido da literatura, no caso de Manolo Casado Nieto.

Lembro, sendo eu un mociño, a Casado Nieto no antigo Comercio Novo, paseando diante do mostrador, mentres refunfuñaba, axitando os seus longos brazos, polo intento da Airexa de facerse co espazo veciño ao adro, onde hoxe está o “microparque infantil”. Daquela Manolo Casado e Claudio Movilla axudaron ao Concello a que non prosperara esta toma de posesión. A pedra de tres lados, cas faces dos homeaxeados, situada á entrada deste antigo espazo reivindicado pola eirexa entón podería ser un agradecemento do Concello polos servizos prestados antaño. Non sei como quedou a cousa, se houbo pleito, quen gañou… espero que me axudedes a matizar e ampliar esta entrada.

jueves, agosto 28, 2008

O mundo, según Vicente Risco



Nunha conferencia de Basilio Losada, sobre Xoán Manuel Casado, soupen da existencia duns debuxos feitos por Vicente Risco, na mitade do século pasado. Basilio falaba dun neno previlexiado que de cativo podía ver nas paredes do seu dormitorio a recreación do mundo cos seus continentes e aquelas formas, obxetos e animais que mellor definen cada parte da terra. Vicente Risco debuxou nunha habitación da vivenda do “Comercio Novo”, tigres, elefantes, portadores, serpes e paisaxes moi fermosos en Asia; camellos, leons e cazadores, o Nilo, en Africa; indios en norteamerica e moitas máis cousas. Bueno, os previlexiados foron Xoán Manuel, Iago e Eva Casado. Fai uns días, Ana Jorcano, a muller de Xoán Manuel, mostrounos a que seguramente é unha das casas do Castro que mellor representa ao estilo da antiga burguesía local. Está en moi bo estado de conservación polos cuidados que Ana lle adica e foi unha ledicia vela. Imaxinar as voltas e reviravoltas de Casado Nieto pola longa galería, buscandolle a forma a un poema ou a volta a un conto. As tertulias de Risco e Casado. A pegada deste mundo no futuro poeta, Xoán Manuel, os primeiros debuxos de Iago e seguramente o nacemento da fascinación de íste polos lugares lonxanos e éxoticos.

sábado, septiembre 05, 2009

O reino do cativo Balduino, lembrando ao Nano Baldonedo


Os meus primeiros anos están asociados á rúa Progreso, —que fermoso nome a resgatar—, onde o meu pai tiña o seu estudio de fotografía e a vivenda, pero sobre todo lembro o espazo diante do comercio novo, ese é o gran espazo da miña infancia, e alí estaba o vello comercio novo, os “almacéns Harrods”, dí con orgullo Iago Casado, un comercio de ultramarinos mítico na Terra de Caldelas. Alí un podía mercar dende bacallau ao mellor pimentón e as mellores conservas, panos de Sabadell, boinas de Bilbao, ata cobrar un cheque librado na Habana, a través do Banco Pastor. Un microcosmos ao que me gustaba ollar, sentado no alto do inmenso mostrador de madeira de castaño. Alí reinaba Don Abelardo, o home de Casado Nieto no Castro, que era un tipo que a un neno lle metía respeto e que adicou un gran esforzo a esclarecer se o noso rio se chamaba Edo ou Caldelas. Pero daquela a alma do comercio era o Nano, como máis tarde foi o Pepe. Alí o tempo pasaba lentamente, escoitando mil historias. Os cativos xogabamos diante deste comercio, era un lugar amigo e coido que amolábamos moito pero non lembro conflito algún. Nano decidiu rebautizarme como Balduino, polo nome da miña irmá Fabiola, e durante esa etapa da miña vida reinei naquel espazo, ou así é como eu o lembro. Se a miña información é boa, Nano Baldonedo foi un dos catro que fundaron o PSOE de Castro Caldelas, e esta é a miña pequena lembranza dun home bo de caldelas.

martes, agosto 26, 2008

O Castro íntimo


Buscando unha imaxe sobre as festas do Castro atopei esta foto dunha aboa e un neno na rúa pequena, a altura da parte posterior da vivienda do xurista e poeta, Casado Nieto. A foto pertence a Miguel Angel que adxunta en flickr unha descripción persoal da vila. Hai moitos comentarios falando da excelencia da foto. Moi fermosa.

jueves, enero 03, 2008

A miña vila



Penso na miña vila:
As casas con alicerces de rocha
Agatuñando polo picouto
no que se pousa a mole do castelo.
Penso nas galerías de cristáis,
nos encintados brancos das paredes,
nas louxas desgastadas,
nos tellados con coios para sosteren as tellas
contra as lufadas do vento.
(Pequenas homildezas de montaña).

Chégame con pechar os ollos
pra ver a miña vila, as miñas vilas:
A clara, luminosa, mañanceira
con ceo de azur heráldico
e un áer sotil que fai brillar as cousas:
Ou a seria, grisalla,
De pingueiras teimosas, envolveita
Quer na chuvisca mol, quer nas abátegas:
Ou a entalada na friaxe
do carambelo, queda, caladiña,
co algún home que pasa enguriñado
botando da bufanda que lle tapa a queixada
un bafo noboento:
Ou a branca de neve, lucidía,
Neve nas rúas, nos albres,
nas tellas, nos muros, nas hortas:
Ou a debruzada no outono
A estrenar unha nova sifonía
Nos adeuses do sol de cada tarde.

Deixádeme maxinar un cataclismo,
un tremor, un abalo xeolóxico,
un embalse cobríndoa toda, toda,
un vulcán, qué sei eu, un arrombarse,
e que a miña vila desaparece.

Fallóume o mundo enteiro:
Nin dúas e dúas son catro,
Nin hai xeometría nin metafísica,
nin é verdade o devalar da historia,
nin a é tampouco o lampexar das artes
nin as leises de Newton,
nin o me eu despedir dos seus camiños.
Os parámetros ideolóxicos platónicos
Perdéronse nunha Atlántida esquecida.
Todo o celme vital
Solidóuse—pra min—nun inmenso iceberg.

Pero a ucronía é un exercicio parvo,
e as magnificacións
poden ser escorregas de poetas.

Penso na miña vila
tan pequeneira,
tan libre de asulagos na súa altura.
E, pesie as miñas remembranzas varias,
tan ela mesma sempre.


MANUEL CASADO NIETO
“Vendima” antoloxía poética (1982)
Ilustración: Prego de Oliver
Sotelo Blanco edicións

“ún dos nosos poetas maiores, autoridade da fala…”
Xosé Filgueira Valverde