domingo, marzo 15, 2009

Traballar pola nosa lingua, sen imposicións



“…a educación plurilingüe é moito máis cá promoción dunha segunda ou terceira lingua: é apostar polo
desenvolvemento social, polo enriquecemento da comunidade e pola consecución dun mundo máis
democrático, educado, culto, tolerante, libre e plural.” Universidade de Vigo.
“…Nun mundo cada vez máis globalizado e uniformizado (xa que logo, empobrecido), a parte máis libre e
 intelixente da humanidade aférrase cada vez máis á riqueza das diferenzas, da diversidade natural.
 Preservar a riqueza lingüística e cultural da terra é o mesmo que preservar para o futuro a riqueza
ecolóxica, paisaxística etc.” Universidade de Vigo.
Coido que hai que taballar pola lingua sin que os cidadáns teñan a sensación de que lles impoñen unha lingua. Traballar para que a lingua gane prestixio, para que aqueles que teñen por lingua nai o galego non o deixen ao chegar ás cidades ou teñan complexo.

Suso de Toro identifica ó lixo



"Seguramente Alberto Núñez Feijóo no se imaginó llegar a presidente de la Xunta pisando esa alfombra de basura, pero así llegó. La política es un juego cruel y la política rastrera más; si Núñez Feijóo se duele de manchar sus zapatos debe recordar cómo trató y cómo quedaron Quintana y Touriño. Lo que se les hizo es incalificable. Y no es algo que podamos o debamos olvidar ahora: "Dejemos ya de hablar de esos coches dichosos". Esa basura es el cimiento sobre el que se levanta la nueva legislatura y la nueva Xunta que salga de ese Parlamento."

viernes, febrero 27, 2009

Si non votas, voltan



Casa construida por Fraga en Montepio (Santiago).
Proba da súa "austeridade".


" Desta vez, non veño con boas vibracións. Ver vin o lobo. Só hai unha posibilidade de que non veña. Que o electorado de esquerdas, esas ducias de miles de persoas que aman a liberdade, non caian nunha abstención activa como semella que pode pasar. Os resultados dependen agora mesmo dese 4 ou 5 % da poboación."

Conversa entre Fermín Bouza e Manolo Rivas hoxe en "El País"

viernes, febrero 13, 2009

Antón Baamonde: "vieja nueva derecha"

Interesante artigo de Antón Baamonde na edición galega de El País.

"Pero la nueva derecha que está surgiendo en Galicia es, para entendernos, una derecha pija, de colegio privado, cortada por el patrón del barrio de Salamanca. De ella imita su descaro, su radicalismo, sus modas, tiempos y obsesiones. Es una derecha, sin embargo, de escasa masa crítica. Lo lógico es que ese conservadurismo ideológico, de gentes del Opus Dei que objetan contra Educación para la Ciudadanía, de padres de profesiones liberales a los que horroriza que sus hijos sean educados en otro idioma distinto del verdadero, de clases medias que quieren ver confirmada su nueva pertenencia creando un cerco de distancia social ante el mundo del que provienen, tengan que ir despidiéndose de la idea de que pueden definir en exclusiva el sentido de lo que es Galicia y lo que es España."

domingo, febrero 01, 2009

A onde vai o Castro



Camiño de Mazaira, alá polo San Sebastian, vin estas rodeiras nunha horta de Condelle, alí dende onde a vila parece plana. Suxeriume a idea do Castro arrancando con forza, tanta como para deixar esas rodeiras. Podería ser un bo debate, se hai interés en reflexionar, dunha maneira positiva, sobre nós mesmos e as nosas posibilidades, sen personalizar nen responsabilizar a ninguén da situación actual, senón pondo a mirada no futuro e intentado imaxinar como será a nosa fermosa vila a finais da segunda década do século XXI.

miércoles, enero 28, 2009

Tempos de crisis, recesión



Agora que montañas moi altas bican o chan. Agora que grandes verdades se poñen en duda, agora que soplan novos ventos na capital do imperio, agora que a confianza botouse ao monte, nós, subimos ao máis alto para ter un pouco de perspectiva.
Masella 2009.

lunes, enero 26, 2009

New Deal en caldelas


Moitas obras públicas no Castro e as que virán. Obras moi necesarias, como a canalización de residuos da cubiarca, nos Pilos.
Vallas de ferro e pedra abrazando a airexa. Chan novo no adro. Din que o prado pronto tera novo empedrado, para máis comodidade do aparcadoiro. Calquera instrumento é bo para apoiarse.

Na oscuridade do inverno, os fachós.



Oscuridade, noite, sombras,caldelaos.
Centos de lápices de lume debuxan no aire formas de luz.
Fascinación polo lume dende a caverna, os fachós.

jueves, enero 22, 2009

A Caracocha de Montederramo



A blogosfera continua aumentando na nosas bisbarras. Fai uns días botou a andar "A Caracocha", o blogue da asociación de mulleres rurais de Montederramo. Unha fermosa montaxe da plaza co árbore que da nome a asociación, nas diferentes estacións, fai de cabeceira. Un árbore de 400 anos cheo de lendas.

O inverno da Matilde



A aboa Matilde vive na Airexa, na parroquia de Mazaira. Pertence ao primeiro cuarto do século XX e sempre viviu alí na mesma casa onde os Bilbirichos decidiron asentarse dende fai moitas xeracións. O duro inverno vai caindo pero ela resistese a abandoar a súa aldea. Resiste, como resiste un mundo que non quere desaparecer. Non, non será a última moradora como na novela de Julio Llamazares “La lluvia amarilla”, porque na Airexa hai familias e xente nova con moitas cabezas de gando.

Como decía o gran director de cine, Billy Wilder, que nacera na outra galicia, de Polonia, con unha soia frase debería ser posible definir a un persoaxe. Non fai moito Matilde decíalle ao xenrro, para explicar o mundo, — “malo do rato que soio ten un burato…”.

Entre lusco e fusco, nos camiños que chegan a Airexa soan as esquilas das moitas vacas que voltan as casas. A imaxe é fermosa e mostra a vida que ainda hai nesta aldea.

A Airexa agochase nunha ladeiriña da serra de Mazaira que a protexe dos ventos que veñen polo norte, por Monforte. Aos pes desta aldea os grandes lameiros reparcelados morren no pequeño rio Ferreiros e nas Touzas.

Fai moito frio pero saimos a camiñar polo camiño que vai dende Airexa ata Mazaira. A medio camiño está a casa soia de Alende que foi mercada en internet, por unha xente de Bilbao. A aboa dí que son moi bós veciños pero neste tempo non aguantan co frio e marchan.

— Coido que deberon de equivocarse, compraron en internet, viñeron no verán, cando o clima é agradable e hai moita xente, pero cando chega o inverno as cousas son moi diferentes.

— Tamén vostede vive eiquí. No inverno e no verán.
— Non, pero onde vas comparar, non ten nada que ver.
— Porqué, aboa, porqué non ten nada que ver…?
— Porque eu sempre vivin eiquí, eu non elexin.

Xa vai oscurecendo e Matilde axina decide dar a volta e desandar o andado.

Ao final nevou

Era como si a neve, tan desexada, non quixera que fuxiramos. O mércores, sobre as dez, da maña, nevou a rachar. Facía moito tempo que non vía nevar así no Castro. Bo épilogo para os fachós.

jueves, enero 01, 2009


Fai uns días no xornal "El País" publicaba unha entrevista de Marcos Doespiritusanto ao editor caldelao Olegario Sotelo Blanco que quero compartir en máis alá do transformador.

jueves, diciembre 25, 2008

“ y no parar de viajar, del inverno al verano…”




Viaxamos de volta a casa, nun gran Jumbo que voa a 15.000 metros de altitude, con outros 300 viaxeiros radiantes pola vitamina C. Cruzamos o Atlántico a gran velocidade, coa axuda dos ventos Alisios. Duas horas de aforro de combustible para un aparato deste tamaño.

Fuxir das estacións, como unha viaxe no tempo, do inverno ao verán, como cantaba nunha balada Joaquín Sabina. Eleximos a Riveira Maya, na península do Yucatán. Fai pouco leín unha conversa entre Manolo Rivas e John Berger na que falaban sobre o curioso orixen do nome: Hernán Cortés cabalgaba por estas terras caribeñas, parou, e preguntoulle a un nativo que como lle chamaban a esta zona. O nativo que non entendeu ao español, contestoulle con unha pregunta, na súa lingua, que “que era o que lle estaba a preguntar…?. Según parece, soaba así como “yucatán” e o conquistador extremeño púxolle de nome á zona Yucatán.

Cando Carlos V lle preguntou a Cortés como era México, iste colleu un perganino da mesa do rei, enrugouno e logo, mentres o extendía, contestou: así é Mexico. País de grandes contrastes climáticos, con grandes cadeas montañosas e volcáns. Con ribeiras ao Pacifico e ao Caribe, onde as temperatura no inverno manteñense en torno aos 26 grados.

Nestas condicións non foi dificil convencer á Mariña e ao Antón para que se botaran a nadar nas calidas augas, color azul turquesa e esmeralda, do Caribe, na punta que mira para Cuba, alí onde noutro tempo extendían os seus dominios os sofisticados Mayas.

En Cobá visitamos os restos dunha cidade cuberta pola selva. A fortificada Tulum, a carón do mar, pareceulle a un lugartenente de Cortés demasiado imponente como para acercarse, e escribiu nunha crónica que lle recordaba a Sevilla, coas súas torres.

O xogo da pelota premiaba aos gañadores coa perda da vida, e para ese fin eran preparados dende cativos. Unha cultura moi fascinada pola sangue…por certo, como a nosa, coas cruces e os crucificados.

Mentres facía zaping no televisor atopo uns esqueches de Cantiflas, dos anos 60, na que o famoso actor diáloga cun policía mexicano que acepta unha mordida coa normalidade que impón a necesidade. 50 anos máis tarde, nun dos destinos turísticos máis importantes do mundo, inventado naqueles anos, as cousas non mudaron moito. Alex, un instructor que me axuda a controlar a forza do vento no manexo dun catamarán, onte non pudo vir. A súa prima de 16 anos foi asesinada polo mozo, que traficaba con drogas; golpeouna ata roubarlle a vida. Un cento de amigos e familiares do distrito 113 de Cancún tivo que forzar a policia a intervir. “O sacaban al asesino de la “chamaquita”, que estaba tranquilamente en su casa, o nos encargábamos nosotros del asunto y luego nos tendrían que detener a nosotros…”.

miércoles, noviembre 19, 2008

Nova longametraxe de Ramón Costrafreda



Logo de “ábrígate” xa temos unha nova película de Ramón Costrafreda, formalmente moi arriscada, chea de maxia e poesía. “Mà morta truca a la porta” foi rodada en Sant Cugat, perto de onde vive este galego de Mos. Sete contos, sete casillas ata chegar ao ceo. O xogo de rayuela serve de tableiro onde Ramón Costafreda, a partir dos contos de Sergi Pàmies, “Si menges una llimona sense fer ganyotes” e a adaptación de Miquel Obiols, texe sete historias de amor e sexo que avanzan polas casillas e acaban en morte. “Non sabes si chorar ou rir cando ves estas pequenas vidas cheas de grandes problemas”, dí Ramón Costafreda. A tráxica vida dun dibuxante que logra gran emoción cando come os ovos mentres chora pola súa filla. Unha colombiana chea de vida, que morre un ratiño e fala con San Pedro. Ernest, abogado, representado con precisión por Carlos Blanco, que descubre o consolador da súa muller. Un morto feliz o comprobar a felicidade dos seus cando morre. Unha historia de amor ata morte que se vai construindo mentres é narrada na librería Rayuela. Unha longametraxe moi recomendable chea de momentos sorprendentes que onte foi presentada nos cines de Sant Cugat.

domingo, noviembre 16, 2008

O mundo de Quico


Fermoso día de sol, transparente, nítido. Frio inverno entre os piñeiros. Atrás quedan as choivas do outono. Mentres Antón e Mariña reiteran a súas demandas de vida social, lembro a Quico Cadaval, antonte no centro galego e logo xantando no Oleum do MNAC, contando a historia de Ismael, que desembarcou alá nos 70, na “Carreirana”. Ismael era un mariñeiro negro, extranxeiro, culpable de roubar un atún. A espera do xuizo, iste Ulises queda en terra galega e vive un historia de amor imposible e unha chea de conflictos neste mundo pre-moderno de Riveira. Unha historia real das Rías Altas, tal como eu a vín, dí Quico, mentres come no salón do trono un carpaccio de pes de porco.

jueves, octubre 16, 2008

Espirse no inicio dunha gran viaxe, arquitectura



Un gran aplauso dos alumnos de arquitectura pon de manifesto que a actuación teatral "performance" das actrices galegas Yolanda Paz e Vanessa Rivas gustou e foi entendida como tal. Espirse ante as ideas e as forma e voltar a vestirse dende esa liberdade. Esa parece que foi a idea do equipo de Casabella, rector da universidade de A Coruña, que tanta polémica casposa leva xerado.

martes, octubre 14, 2008

“Miña filla”, nace Martina


Nace Martina, no hospital máis moderno de Barcelona, mirando a cidade dende arriba, ollando ao mar, nun día de sol, entre o verán e o outono, baixo a tutela do Dr. Sostoa. Esta caldelá de Barcelona nace a carón dunha gran estrada, como símbolo dun futuro movido. Celebramos a súa chegada, Mariña máis, quere levala a escola e mostrar a súa primiña en público.

Os seus pais elexiron facer o niño no bosque, a carón da cidade e xa está eiquí a primeira cativa. O sentimento máis profundo do pai, dende o outro lado do cristal, sae en galego… “miña filla”. Identidade, nun futuro neboento… por si acaso, eu digolle que anote o número que leva o seu berce. A colectividade de galegos asentada nun bosque perto da capital ampliase con esta moziña que chega en plena crisis, co seu pan centeo debaixo do brazo.

Días de premio


E fumos a Madrid, alí onde esta gran cidade segue mantendo a súa identidade. A Pepita ca mellor moda de Ourense, leda coma nós, traqueteados pola suavidade do AVE, Barcelona, Madrid. Un fin de semán de premio, realeza moi real, museos e visitas aos espazos míticos. Camiñamos polas rúas de O Prado e disfrutamos da impresionante ampliación de Moneo.

miércoles, octubre 01, 2008

Fabiola Sotelo, premio de Unicef



Acaba de chegar de África, adiantando a volta catro días. Unha compañeira atopouse moi grave e Fabiola tivo que organizar a repatriación a toda velocidade. Viaxar polos paises onde se levan a cabo proxectos non é doado. Os proxectos da Dirección Xeral de Cooperación están espallados por varios continentes e para xestionar a súa execución compre ir a pe de obra e verificar a súa efectiva realización. Pozos de auga en Africa, humildes cociñas en America, loita contra as enfermedades (sida, malaria, cólera…etc), apoio a educación, aumentando os niveis de escolarización, axuda a muller, na reivindicación dos seus dereitos, apoio aos gobernos no fortalecemento das institucións e moitas cousas máis. A maioria das veces hai que voar a miles de kilómetros e logo viaxar durante horas por estradas perigosas, de trocha, sen asfaltar, comer e beber o que atopas en cada lugar, e cuidarse moito para non enfermar.

O venres, a caldelá Fabiola Sotelo, recibe en Madrid, o premio de Unicef pola “cooperación ao desarrollo”. O premio, según me manifesta, é un estimulo para ela e o seu equipo, unha multitude de xente espallada por varios continentes que silenciomente, a veces en duras condicións, traballan pola solidaridade e por un mundo mellor, en nome dos galegos.

Somotillo. Nicaragua. ONG "entreculturas"
Construcción da escola e loita contra o analfabetismo






Chiriaco. Amazonas.
Siervas de San Xosé
Instalación da luz e rehabilitación das escolas

Entrevista a Florencio de Arboiro

Entre as cousas boas que se atopan no último número da revista Ribera Sacra hai unha interesante entrevista ao Florencio de Arboiro que hai que ler. Florencio é amigo, dende fai moitos anos. Teño pendente publicar un pequeno video que lle fixen un día en San Estevo e que estou preparando.